เคราะห์ซ้ำ น้ำซัด ภัยพิบัติหรือน้ำมือมนุษย์

“งานเสวนา น้ำเขื่อนท่วมน้ำโขง: สิทธิข้ามพรมแดน ความรับผิดชอบ และอนาคตร่วมกัน เมื่อวันที่ 2 ตุลาคม 2561 ที่จังหวัดบึงกาฬ” จากเหตุการณ์อุทกภัยครั้งใหญ่ในแขวงอัตตะปือ ซึ่งเกิดจากสิ่งก่อสร้างโดยฝีมือมนุษย์ นั่นก็คือเขื่อนปิดกั้นช่องเขา ของอ่างเก็บน้ำเขื่อนเซน้ำน้อยได้พังทลายลงจนมวลน้ำมหาศาลกว่า 500 ล้านลูกบาศ์กเมตร ไหลบ่าสู่พื้นที่ลุ่มน้ำเซเปียน และต่อเนื่องถึงลุ่มน้ำเซกองตอนล่าง เป็นเหตุให้พี่น้องชาวลาวหลายพันคนต้องเจอภาวะสูญเสียชีวิต ที่อยู่อาศัยและทรัพย์สิน รวมถึงการพลัดพรากจากครอบครัว ซึ่งผลกระทบทั้งหลายต้องอาศับการฟื้นฟูเยียวยาอย่างเข้มข้นและต่อเนื่อง หากทุกวันนี้การช่วยเหลือที่มาจากผู้เกี่ยวข้องกับโครงการยังไปสู่ชาวบ้านในพื้นที่อย่างไม่เต็มเม็ดเต็มหน่วย ไม่เพียงผลกระทบจะเกิดเฉพาะในพื้นที่เท่านั้น หากยังลามไปถึงประเทศโดยรอบที่มีแม่น้ำโขงไหลผ่าน เนื่องจากน้ำมหาศาลเหล่านั้นได้ไหลลงสู่แม่น้ำเซกอง ลำน้ำสาขาของแม่น้ำโขง อันเป็นเป็นพรมแดนต่อไปยังประเทศกัมพูชาทำให้ต้องอพยพผู้คนออกจากพื้นที่ ซึ่ง 88% ของพื้นที่เกษตรใน 17 หมู่บ้านของชาวบ้านกว่า 8,000 ครอบครัวเสียหาย ขณะเดียวกันในฝั่งประเทศไทยที่อยู่เหนือพื้นที่น้ำท่วมก็ต้องเจอกับสถาณการณ์การปล่อยน้ำจากเขื่อนลาวพร้อมกัน ทั้งจากเขื่อนน้ำงึมและเขื่อนน้ำเทิน 2 ซ้ำซ้อนจนเมื่อน้ำทุกสายที่เขื่อนปล่อยมารวมกันในน้ำโขงสายหลักก็ไม่อาจรองรับได้ทั้งหมด จนหลายพื้นที่ริมโขงในภาคอีสานของไทยต้องเจอกับอุทกภัยครั้งใหญ่ โดยเฉพาะพื้นที่จังหวัดบึงกาฬที่ได้รับผลกระทบจากเขื่อนลาวรุนแรงมาก โดยสาเหตุที่ทำให้น้ำโขงขึ้นสูงผิดปกติ เนื่องจากทางนายกรัฐมนตรีลาวมีคำสั่งให้ตรวจสอบเขื่อนอื่น ๆ ที่มีแนวโน้มคล้ายกับเขื่อนเซเปียนที่แตกไป ส่งผลให้เขื่อนอื่น ๆ ในลาวทยอยปล่อยน้ำเพื่อรักษาระดับให้คงที่ ทำให้ระดับน้ำในฝั่งไทย โดยเฉพาะในจ.บึงกาฬสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ด้วยปัญหาอันเร่งด่วนที่เกิดขึ้นจึงเกิดเป็นวงเสวนา คำให้การชาวบ้านแม่น้ำโขง (The Mekong People’ … Continue reading เคราะห์ซ้ำ น้ำซัด ภัยพิบัติหรือน้ำมือมนุษย์

Summary Minutes from the Forum “Developing Good Governance Beyond Borders in ASEAN: Voices from Communities”

24 August 2018, 9.30 – 16.00 hr. at The Connecion Seminar Center, Ladprao, Bangkok Introduction: On August 24th, 2018, a forum on “Developing Good Governance Beyond Borders in ASEAN: Voices from Communities” was organized in Bangkok by ETOs Watch (a Thai civil society group) and Social Research Institute (Chulalongkorn University). The term ‘Good Governance Beyond … Continue reading Summary Minutes from the Forum “Developing Good Governance Beyond Borders in ASEAN: Voices from Communities”

รายงานการประชุม “การพัฒนาธรรมาภิบาลข้ามพรมแดนสู่อาเซียน: เสียงสะท้อนจากชุมชน”

วันที่ ๒๔ สิงหาคม ๒๔๖๑ ระหว่างเวลา ๐๙.๓๐-๑๖.๐๐ น. ณ ห้องประชุม ออดิทอเรียม The Conecion ๐๙.๓๐ เริ่มด้วยการนำเสนอในหัวข้อ “โครงการเขตเศรษฐกิจพิเศษทวาย: มองอดีต ก่อนเดินหน้า” Thant Zin (ภาคประชาสังคมเมียนมา)  ในทวายตอนนี้นอกจากจะมีโรดลิ้งค์แล้วเรายังมีโครงการเหมืองขนาดใหญ่อีกสองแห่งซึ่งไฟฟ้าที่ได้ทั้งหมดจะส่งให้ประเทศไทย และการตั้งเป้าหมายด้านเศรษฐกิจเป็นหลักของรัฐบาลก็ส่งผลให้ชาวบ้านโดยเฉพาะในพื้นที่กะเหรี่ยงต้องถูกแย่งยึดที่ดิน ซึ่งปัจจุบันที่ดินกว่า ๘๐,๐๐๐ เอเคอร์ของชาวบ้านต้องถูกรัฐบาลยึดไป และในพื้นที่ตะนาวศรีซึ่งจะเป็นที่รองรับโครงการขนาดใหญ่ที่ใช้ที่ดินถึง ๑.๘ ล้านเอเคอร์ ซึ่งผลกระทบที่เกิดขึ้นก็มีตั้งแต่ผลกระทบทางสิ่งแวดล้อมและการสูญเสียทรัพยากรธรรมชาติ ไปจนถึงผลกระทบทางด้านสังคมและวัฒนธรรม ซึ่งหากจะยกตัวอย่างโครงการที่ได้รับผลกระทบในทุกๆ ด้านนั่นก็คือโครงการเหมืองแร่เฮงดา ชาวบ้านในพื้นที่ได้พยายามต่อสู้เรียกร้องมาอย่างยาวนาน สิ่งที่เราได้ทำไปแล้วก็คือ เราได้ยื่นข้อร้องเรียนกรณีโครงการเขตเศรษฐกิจพิเศษทวายต่อคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติประเทศไทย จนได้มีมติคณะรัฐมนตรีออกมา และยังได้ทำงานร่วมกับ ETO Watch Coalition ในการติดตามประเด็นเงินกู้สร้างถนนเชื่อมต่อ ซึ่งสิ่งที่เราจะวางแผนทำต่อไปในอนาคตอันใกล้คือการสร้างความเข้าใจและและผลักดันศักยภาพของภาคประชาชน เช่นที่หมู่บ้านกาโลนท่า ซึ่งเป็นหมู่บ้านสำคัญอันเป็นจุดเริ่มต้นของผลกระทบจากโครงการต่อแหล่งน้ำธรรมชาติ และอีกเป้าหมายหนึ่งคือจะช่วยสนับสนุนการท่องเที่ยวในท้องถิ่น ซึ่งเป็นการท่องเที่ยวเชิงธรรมชาติและวัฒนธรรม ธีรชัย ศาลเจริญกิจถาวร (The Mekong Butterfly) ให้ข้อมูลเรื่องโครงการถนนเชื่อมต่อสองช่องทางและข้อมูลที่ได้จากการลงพื้นที่พูดคุยกับชาวบ้านและภาคประชาสังคมซึ่งจะจัดทำเป็นรายงานการศึกษาว่า เมื่อ วันที่ ๒๙ … Continue reading รายงานการประชุม “การพัฒนาธรรมาภิบาลข้ามพรมแดนสู่อาเซียน: เสียงสะท้อนจากชุมชน”

Community’s Voices on the Road Link: the two-lane road with one-way benefit.

{THE ROAD LINK LOAN} On March 29th 2018, the Myanmar parliament green-lighted a THB4,500 million (aprox. $128 million) soft loan program offered by the Thai government through the Neighbouring Countries Economic Development Cooperation Agency or NEDA, a public organization under the Ministry of Finance. The loan is destined for a two-lane road project, also known … Continue reading Community’s Voices on the Road Link: the two-lane road with one-way benefit.

Thai investments abroad should compile with human rights

Wora Suk, member of Extraterritorial Obligations Watch Coalition   In June this year, representatives of Indigenous Karen communities in the  Banchaung coal affected area filed a complaint with the National Human Rights Commission of Thailand (NHRCT) alleging human rights violations from the operation of Banchaung coal mining project by Thai investor in the Dawei, Tanintharyi … Continue reading Thai investments abroad should compile with human rights

บรรยายเปิดตัวหนังสือ “รายงานการลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศ: ผลกระทบต่อชุมชน สิ่งแวดล้อม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน”

เมื่อวันที่ 15 มิถุนายน ที่ผ่านมา ในงาน “คนและทรัพยากรในลุ่มน้ำโขง ภายใต้ความไม่แน่นอน: การเปลี่ยนแปลง? การปรับตัว? และการไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง?” ซึ่งเป็นการประชุมวิชาการระดับชาติด้านชายแดนศึกษาและการพัฒนาระหว่างประเทศ ครั้งที่ 1 ซึ่งจัดโดยศูนย์นวัตกรรมสังคมเชิงพื้นที่ สำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ทางคณะทำงานติดตามความรับผิดชอบการลงทุนข้ามพรมแดน (ETO Watch Coalition) ได้มีโอกาสนำเสนอหนังสือ “รายงานการลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศ: ผลกระทบต่อชุมชน สิ่งแวดล้อม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน” ตัวแทนนำเสนอ นายธีระชัย ศาลเจริญกิจถาวร กล่าวว่าการจัดพิมพ์หนังสือที่มีเนื้อหาที่สะท้อนให้เห็นพฤติกรรมการลงทุนและธรรมาภิบาลการลงทุนของนักลงทุนไทยในครั้งนี้ก็เพื่อให้สังคมตระหนักถึงการละเมิดสิทธิมนุษยชนที่มาพร้อมกับการลงทุนในโครงการขนาดใหญ่ และมีเป้าหมายสูงสุดเพื่อให้เกิดการกำกับ ควบคุม ดูแลนักลงทุนไทยที่ออกไปลงทุนข้ามพรมแดนโดยภาครัฐ ซึ่งควรมีมาตรการที่เป็นรูปธรรมในการกำกับ ควบคุม ดูแล ทั้งในเชิงกฎหมายและในเชิงกลไกต่าง ๆ นอกจากนี้ยังได้สรุปภาพรวมและความน่าสนใจของหนังสือเล่มนี้โดยแบ่งออกเป็น 6 ส่วนใหญ่ ๆ คือ 1) ภาพรวมการเติบโตของการออกไปลงทุนในต่างประเทศของทุนไทย รวมไปถึงปัจจัยที่ส่งเสริมให้เกิดการออกไปลงทุนโดยรัฐไทย และปัจจัยดึงดูดให้เกิดการลงทุนต่างประเทศ โดยเฉพาะในประเทศกลุ่ม CLMV 2) รูปแบบการลงทุนของทุนไทยในต่างประเทศ 3) กรณีศึกษา 12 กรณีที่ทางกลุ่มติดตามอยู่ 4) … Continue reading บรรยายเปิดตัวหนังสือ “รายงานการลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศ: ผลกระทบต่อชุมชน สิ่งแวดล้อม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน”

บทสรุปผู้บริหาร: “การลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศ: ผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน”

รายงาน “การลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศ: ผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน” เป็นการรวบรวมกรณีศึกษาที่เกี่ยวข้องการลงทุนข้ามพรมแดนของนักลงทุนไทยในภูมิภาคแม่น้ำโขง เพื่อชี้ให้เห็นถึงพฤติกรรมการลงทุนและความบกพร่องในธรรมาภิบาลการลงทุนของนักลงทุนไทย ซึ่งส่งผลกระทบต่อทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม และสังคม โดยเฉพาะด้านสิทธิมนุษยชน ใน 9 กรณีศึกษา (จาก 12 กรณีศึกษา) ที่มีการร้องเรียนไปยังคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ พร้อมทั้งชี้ให้เห็นถึงช่องว่างหรือข้อจำกัดทางกฎหมายที่เป็นตัวหนุนเสริมและเอื้อให้เกิดการลงทุนที่ละเลยต่อสิทธิของชุมชนในบริเวณพื้นที่โครงการ รวมไปถึงนำเสนอข้อเสนอแนะที่คาดว่าจะเป็นประโยชน์จนส่งผลให้เกิดการปรับเปลี่ยนธรรมาภิบาลการลงทุนที่เป็นสากล ก้าวหน้า และคำนึงถึงสิทธิชุมชนและสิทธิมนุษยชนในลักษณะข้ามพรมแดน (ไร้พรมแดน) ที่เป็นรูปธรรมซึ่งได้รับการบรรจุเป็นกฎระเบียบ/ข้อบังคับที่ใช้กับการลงทุนภาครัฐและภาคเอกชนมากยิ่งขึ้น   หากจะกล่าวถึงการลงทุนของไทยในต่างประเทศนั้น อาจย้อนกลับไปถึงในช่วงทศวรรษ 1980 หรือราว พ.ศ. 2528 – 2532 โดยในช่วงนั้นการขยายตัวออกไปลงทุนในต่างประเทศมีอัตราการเติบโตที่สูงเนื่องจากการใช้นโยบายเปลี่ยนสนามรบเป็นสนามการค้าของรัฐบาลพลเอกชาติชาย ชุณหะวัณ กอปรกับการเติบโตของลัทธิเสรีนิยมใหม่ นับแต่นั้นเป็นต้นมาการลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศก็เติบโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง จากการศึกษาพบว่ามูลค่าการลงทุนโดยตรงของไทยในประเทศต่าง ๆ ทั่วโลก มีมูลค่าสะสมตั้งแต่ 2548-2559 รวมกันราว 2.6 แสนล้านล้านบาท[1] โดยมีการลงทุนสะสมในกลุ่มประเทศอาเซียนมากที่สุด รองลงมาคือ ฮ่องกง, หมู่เกาะเคย์แมนส์, สาธารณรัฐมอริเชียส, สหรัฐอเมริกา, หมู่เกาะบริติช เวอร์จิน และอื่นๆ ตามลำดับ หากพิจารณาเฉพาะในกลุ่มประเทศอาเซียน … Continue reading บทสรุปผู้บริหาร: “การลงทุนโดยตรงของไทยในต่างประเทศ: ผลกระทบต่อชุมชนและสิ่งแวดล้อม และการละเมิดสิทธิมนุษยชน”